Aaltje Ulrich wilde van jongs af aan kraamverzorgster worden

Sjoerd Post

Aaltje Lambertha Ulrich (69) begon haar loopbaan als kraamverzorgster in het prachtige landgoed De Lariks in Assen. Aaltje is een Smildeger in hart en nieren. Geboren aan de Evert Hendriksweg volgde zij in Smilde de lagere school en daarna de huishoudschool. Toen moest er gewerkt worden en ging zij, zoals vele andere meisjes uit Smilde, aan het werk bij de speelgoedfabriek Elcee Haly in Bovensmilde. Aaltjes hart lag echter niet bij het speelgoed. Van jongs af aan had zij een droom: zij wilde kraamverzorgster worden.

Aaltje vertelt: ‘In 1966 begon ik aan de drie maanden durende opleiding voor kraamverzorgster. Je was intern in het gebouw van het Groene Kruis aan De Lariks in Assen. Wij leerden in theorie en de praktijk voor moeder en kind te zorgen. Na die opleiding ging je gedurende een jaar naar het kraamcentrum aan de Beilerstraat in Assen en ging je als leerling in de gezinnen aan het werk. Het werk varieerde van kraamkamer in orde maken, wieg opmaken, kruiken vullen, tot het verzorgen van de kraamvrouw. In die tijd lagen de vrouwen gemiddeld nog vijf dagen in bed na een bevalling.’

Ondersteek

Zuster Ulrich heeft nog verschillende dingen bewaard vanuit haar opleidingstijd. In een praktijkboekje lezen we hoe de kraamverzorgster in spe ook leert hoe een ondersteek te gebruiken, te helpen bij de bevalling, de eerste reiniging van een pasgeboren kind te doen, navel en oogjes verzorgen, borsten op te binden enzovoort. Kortom, zij moest, om precies te zijn, 37 onderdelen beheersen wilde zij gediplomeerd worden. In het jaar 1967 was zij, zo leert het boekje, aanwezig bij vijfendertig bevallingen.

Nadat zij in december 1967 haar diploma kreeg, ging zij zelfstandig aan het werk.

In Smilde? vraag ik haar. ‘Nee’, zegt ze, ‘ik heb overal in de provincie gewerkt, in Norg, Vries, Westerbork en Hooghalen, maar heel weinig in Smilde.’

Over de reden heeft zij geen idee. ‘Dat ging gewoon zo.’

Het werk ging in de beginjaren allemaal op de fiets, of als het buiten Assen was, per bus. ‘We hadden toen nog geen telefoon, laat staan een mobieltje of een TomTom. Je kreeg een adres op en ter plekke aangekomen, zocht je gewoon de straat op. Ik had wel altijd een kwartje bij mij om in een telefooncel te kunnen bellen.’

De kraamzorg duurde tien dagen en de werktijden waren van half acht ’s morgens tot zes uur ’s avonds. De kraamverzorgsters waren intern, anders gezegd, zij aten met het gezin mee. ‘Je begon met het maken van het ontbijt en eventuele andere kinderen naar school helpen. Je had de zorg voor het gehele gezin. Soms was er wel een gezinsverzorgster voor de bevalling, maar die werd teruggetrokken als de kraamverzorgster kwam.’

Aaltje Ulrich pakt de ‘Instructie voor de kraamverzorgsters’ uit een map met bewaarde spullen. ‘Kijk’, zegt ze, ‘daar staat het zwart op wit.’

Onder artikel 5 lees ik: Zij (de kraamverzorgster) is verplicht naast de verzorging van moeder en kind ook het werk der huisvrouw te verrichten en de was van moeder en kind te behandelen (niet de grote was en niet het huiswerk).

Nog enkele opvallende artikelen.

Artikel 4: Zij is verplicht het door de Hoofdinspectie van de Volksgezondheid voorgeschreven bruine uniform te dragen, alsmede op zichtbare wijze het kraamverzorgstersinsigne.

Artikel 10: Wanneer de kraamverzorgster in een Rooms-Katholiek gezin werkt en het leven van het nog niet gedoopt kind gevaar loopt, moet zij, wanneer er geen katholiek mannelijk persoon aanwezig is, het kind dopen.

Zorg voor moeder en kind

Aaltje Ulrich heeft haar werk in de loop van de tijd zien veranderen. ‘Het wassen met de hand werd de wasmachine, er kwam een geiser, een stofzuiger, kortom het werk werd lichter. De fiets werd verruild voor een auto, maar de kern van het werk bleef de zorg voor moeder en kind. En dat heb ik altijd zo mooi gevonden en daarom heb ik altijd met plezier gewerkt. Tot het in 1995 niet meer kon.’

In dat jaar werd er bij haar borstkanker geconstateerd. ‘Toen lukte het niet meer. Vooral het zwaar tillen wilde niet meer en ik moest toen met spijt in mijn hart stoppen.’

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s